Hoe je iemand kunt steunen in rouw
Wanneer iemand een verlies meemaakt, is het lastig om te weten hoe je diegene het beste kunt steunen. Vaak richten we ons zo op het vinden van de juiste woorden, dat we kunnen vergeten hoe belangrijk het is om écht te luisteren.
Waarom luisteren belangrijk is
Luisteren is een krachtige vorm van steun. In zulke momenten is het vaak niet wat je zegt, maar hoe je luistert, dat het grootste verschil maakt. Écht luisteren, zonder oordeel, zonder haast en zonder de behoefte om direct een oplossing aan te bieden, is van onschatbare waarde voor iemand die in rouw is. Het is dus meestal niet nodig om advies te geven of oplossingen aan te dragen. Sterker nog, de meeste mensen zitten hier niet op te wachten, maar willen slechts gehoord worden.
Rouw is persoonlijk en iedereen ervaart dit op zijn of haar eigen manier. Wat voor de één steunend is, kan voor de ander misschien niet hetzelfde betekenen. Omdat dit zo persoonlijk is, zal je dit niet weten, zonder goed te luisteren naar de ander en vragen te stellen. Door goed te luisteren, geef je de ander niet alleen de ruimte om behoeften en gevoelens onder woorden te brengen, maar ook de gelegenheid om gedachten te ordenen. Manu Keirse, een bekende rouwdeskundige en klinisch psycholoog, benoemt het heel treffend:
“Probeer vooral te luisteren.
En daarna moet je luisteren.
En als je dit hebt gedaan, probeer dan nog eens te luisteren”.
Luisteren is een geschenk dat je iemand kunt geven zonder woorden, maar met volledige aanwezigheid.
Waarom luisteren soms zo moeilijk is
Goed luisteren is niet altijd makkelijk. In gesprekken, vooral in emotionele situaties of moeilijke gesprekken, is onze drang om te reageren of te “helpen” vaak sterker dan om gewoon te luisteren. Dit kan voortkomen uit onze eigen onzekerheid of de wens om de ander te helpen. Dit geldt zeker wanneer iemand rouwt. We willen niet dat de ander pijn heeft, maar rouw is geen probleem dat opgelost kan worden. De angst om iets verkeerds te zeggen of de twijfel over de juiste woorden kunnen ons ook afleiden van het luisteren.
Een luisterend oor kan meer betekenen dan onze woorden ooit kunnen zeggen.
Luisteren op zich is al een krachtige manier om steun te bieden. Tegelijkertijd is het ook heel menselijk om snel te willen reageren, om een oplossing te zoeken of om je eigen ervaring te delen. Maar door echt te luisteren, geef je de ander ruimte om zich gehoord te voelen en dus waardevolle steun te bieden, zonder dat je het zelf misschien doorhebt.
Er zijn een aantal handige ezelsbruggetjes die hierbij kunnen helpen:
- 80-20
Luister 80% van de tijd en in de overige 20% van de tijd spreek je of stel je vragen. Dit zorgt ervoor dat de aandacht van het gesprek bij de ander ligt. - NIVEA (Niet Invullen Voor Een Ander)
Vermijd aannames over de gedachten of gevoelens van de ander en luister naar wat er daadwerkelijk gezegd wordt, zonder in te vullen. Als we luisteren naar wat er gezegd wordt, betekent het nog niet dat we horen wat er niet gezegd wordt. - LUISTER
Dit ezelsbruggetje legt de nadruk op de verschillende aspecten van actief luisteren:- Luisteren: Geef je volledige aandacht
- Uitstellen: Zet je eigen gedachten, meningen en reacties even opzij
- Inleven: Probeer de ander te begrijpen vanuit zijn/haar perspectief
- Stilte: Geef de ander de ruimte om woorden te vinden en gedachten te ordenen
- Tijd: Geef de ander de tijd om te spreken
- Empathie: Toon begrip voor de gevoelens van de ander
- Reflectie: Herhaal wat er is gezegd of vraag of je iets goed hebt begrepen
Luisteren vraagt dus om geduld, empathie en de bereidheid om je eigen mening en advies achterwege te laten. Het mooie is dat het besef hiervan je helpt om beter te worden in luisteren. Het is iets wat we steeds beter kunnen leren, en elke keer dat we écht luisteren, geven we de ander ruimte om zich gehoord te voelen en steun te krijgen.
Luisteren is een van de krachtigste manieren om iemand te steunen in tijden van verlies: het zegt juist veel, in tijden wanneer woorden moeilijk te vinden zijn.